miasto w odrodzonej Polsce:

Od pierwszych dni wolności i niepodległości aktywna część społeczeństwa lipnowskiego zaczęła starania o zorganizowanie władz polskich. Już 12 listopada 1918 r. odbyło się w Lipnie zebranie, podczas którego wybrano 36-osobową Radę Powiatową oraz wydział wykonawczy. Jego skład był następujący: komisarz kierujący działaniem ogólnym - Aleksander Tański, działem finansowym - A. Czerwieński, bezpieczeństwa - Władysław Pląskowskim, operacyjnym - Mieczysław Napiórkowski, rolnym Jan Mościcki, leśnym - Zbigniew Perkowski, drogowym i budowlanym - Bagdan Świętochowski, poczty i telegrafu - Bolesław Niedziałkowski, szkolnym - Jan Dygasiewicz, ochrony pracy - Stanisław Wiśniewski, karnym - Kazimierz Błaszczyk. Delegatem miasta został Wańkowski. Reprezentantem aprowizacyjnym obrano Jerzego Starzyńskiego. Utworzono też następujące komisje: finansową (Czerwieński, Gabryś), aprowizacyjną (Napiórkowski, Mościcki, Perkowski), sanitarno-lekarską (dr Ossowski, dr Maciejewski, dr wet. Kornaszkiewicz, Małkiewicz), mieszkaniową (Wańkowski, Klimkiewicz) oraz urzędniczą, która rozpatrywała podania o posady (Napiórkowski, Gabryś, Świętochowski).

W dniu 14 stycznia 1919 r. ukazało się rozporządzenie ministerstwa spraw wewnętrznych, w którym czytamy, że do czasu uchwalenia przez Sejm Ustawodawczy nowego podziału administracyjnego obowiązuje dawny podział rosyjski. Na mocy tego rozporządzenia T. Świętochowski pełnił obowiązki komisarza RP na powiat lipnowski. Natomiast 28 sierpnia 1919 r. przyjął on tytuł starosty, a Urząd Powiatowy nazwę starostwa. Zanim jednak T. Świetochowski objął swój urząd doszło do konfliktu z Komitetem Wykonawczym. Który uważał, że komisarz mianowany jest zbędny wobec urzędowania komisarza z wybory A. Tańskiego. Doszło jednak do kompromisu i T. Swiętochowski objął funkcję komisarza, Tański zaś został jego zastępcą. W mieście burmistrzem mianowano Józefa Szarzałę, a od 1924 r. funkcję tę pełnił Zygmunt Uzarowicz.

Po rozstrzygnięciu trudnego problemu podziału administracyjnego II RP, Lipno znalazło się w województwie warszawskim. Dopiero 2 kwietnia 1938 r. włączono je do ówczesnego województwa pomorskiego z siedzibą w Toruniu.

Wraz z odzyskaniem niepodległości rodziło się życie polityczne. Główna walka stronnictw rozegrała się w związku z pierwszymi w niepodległej Polsce wyborami, która zapowiedziano na 26 stycznia 1919 r. jej przejawem w Lipnie była rywalizacja partii i ugrupowań o rolę w życiu politycznym miasta i powiatu. Rozgrywki toczyły się przede wszystkim między Związkiem Ludowo-Narodowym a Polską Partią Socjalistyczną i Polskim Stronnictwem Ludowym „Wyzwolenie”.

Endecję (ZL-N) reprezentowali: K. Różycki, M. Borkowski, J. Starzyński, Dmochowski, Maj i inni. Partia ta zyskała oparcie w ziemiaństwie, chłopstwie oraz części inteligencji. ZL-N postawił sobie za cel m.in. niedopuszczenie do rozwoju sytuacji rewolucyjnej. PSL „Wyzwolenie” szukało sympatyków wśród chłopów mało- i średniorolnych. Spośród działaczy należy wymienić przede wszystkim A. Anusika i M. Jurkiewicza.

Inną partią, która w początkowym okresie po zdobyciu niepodległości odgrywała pewną rolę w mieście była PPS. Ona to wysuwała program demokratyzacji ustroju i reform społecznych. Przewodniczącym Komitetu Powiatowego PPS w Lipnie był Jurkiewicz, a sekretarzem Raczkowski. Wśród aktywnych działaczy i członków tej partii znaleźli się Makulski i Kukliński. Drugą partią lewicową była Komunistyczna Partia Robotnicza Polski. Nie zachowały się informacje o początkowym okresie działalności KPRP, wiemy jednak o wzroście aktywności po 1922 r. i znamy takich działaczy jak: J. Zagrabski, A. Gozdawski, G. Kreczman, A. Makaruk, J. Goszczyński i S. Rutkowski.

Oprócz wymienionych partii, działały w Lipnie liczne drobne ugrupowania, któratóre jednak nie odegrały większej roli na arenie politycznej miasta.

Odbudowa zniszczonego i wyczerpanego wojną miasta została zakłócona przez nowe, tragiczne wydarzenia roku 1920. Wówczas to rozpoczęła się wojna polsko-rosyjska. Kiedy w lipcu 1920 r. Armia Czerwona zbliżała się do Warszawy, w Lipnie powołano Obywatelski Komitet Obrony Państwa, w składzie: Zygmunt Godlewski (prezes), Jerzy Starzyński, Ludwik Jan Mieczyński, Kazimierz Różycki i Stanisław Wolski. 10 lipca 1920 r. Związek Ziemian oddał się do dyspozycji OKOP, który prowadził działalność agitacyjną, społeczną, opiekuńczą, a także akcję werbunkową. Zbierano także składki pieniężne i darowizny w naturze.

12 sierpnia 1920 r., po wyjeździe z Lipna władz i urzędów, Rada Miejska na nadzwyczajnym posiedzeniu powołała Straż Bezpieczeństwa, ks. dziekana złożoną z ks. dziekana Sawickiego, pastora Z. Michelisa, rabina Brota E. Kukowskiego, E. Majerana, J. Domke'a, W. Kochowicza, S Strygnera i Z. Uzarowicza (jako sekretarza).

W dniu 13 sierpnia 1920 r. III Korpus Konny Armii Czerwonej Gay-chana, mając wsparcie 53 dywizji strzelców pieszych, zajął miasto. W Magistracie zakwaterował się sztab Korpusu Kawalerii, a w starostwie - komendantura. Obowiązki Straży Bezpieczeństwa pełniła nadal Straż Ogniowa.

Następna strona >>

Źródło: Zenon Góźdź - „Lipno”

Ostatnia aktualizacja: 31-08-2009 10:30:11

Copyright © 2006 - 2010 by Siambampam Kozoni. Wszelkie prawa zastrzeżone. Valid XHTML 1.0 i CSS 2